محمد رضا واليزاده معجزى

578

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

نقشه‌هايى كه در پيش داشته آن را مضاعف كرده است . ماليات پشتكوه لرستان از اين مبلغ جدا و هيجده هزار تومان بوده كه والى پشتكوه آن را مىپرداخته است . بر خلاف پيشكوه لرستان كه وصول مالياتش براى حكام پرمشقت‌ترين كارها بوده ، ماليات پشتكوه لرستان در پرتو نظم و آرامش و امنيتى كه والى در آن سرزمين برقرار ساخته بود ، هر ساله در وقت معين و بدون دينارى بقايا به حيطه وصول درآمده ، به تهران يا كرمانشاه يا خرم‌آباد « 1 » يا هر محلى كه از مركز تعيين و اعلام مىگرديد ، تحويل داده مىشد و گاهى اوقات كه براى دربار مخارج فورى و ضرورى پيش مىآمد و بعد از تغيير رژيم و برقرارى حكومت مشروطه گاهى هم از طرف دولت به ملاحظه اين‌كه ماليات پشتكوه يك مبلغ بالنسبه موجود و بدون عذر و بهانه و اشكالى بود ، يك نفر از مستوفيان براى دريافت آن با فرمانى از دربار يا حكمى از دولت به پشتكوه مىرفت و ماليات را يك‌جا دريافت مىكرد . وضع پرداخت ماليات پشتكوه به قدرى منظم و مرتب بود كه بعد از روى كار آمدن دولت سردار سپه و حدوث تغييرات كلى در لرستان و تنظيم دفاتر جديد ماليات طبق اصول فنى ، تنها حوزه‌اى كه در سراسر ايران بقاياى مالياتى نداشت ، حوزه پشتكوه بود . وصول ماليات در عهد قاجاريه به يكى از دو وجه صورت مىگرفت : يكى به توسط دستگاه حكومت و يكى از طريق سركردگان و رؤساى قبايل و اجاره‌داران . نحوهء وصول ماليات توسط دستگاه حكومت از جهت حفظ منافع مؤديان و جلوگيرى از هرنوع تجاوز به مردم هميشه به صلاح و صرفه ملت بوده ، ولى اجراى آن در صورتى مقدور بوده كه حكمران محل داراى قدرت و نفوذ فوق العاده بوده و محتاج به اخذ كمك از متنفذين نبوده باشد . مخصوصا در مناطق عشايرى مانند لرستان كه قدرت محل بيشتر در دست رؤساى قبايل بوده و حاكم بدون موافقت سركردگان تقريبا براى حكومت محل اجتناب‌ناپذير بوده ولى همان‌طور كه اشاره كرديم ، اين سيستم وصول ماليات به زيان مردم تمام مىشد و متضمن خسارات بسيار بوده است . زيرا علاوه بر مبلغ ماليات كه مىبايستى به صندوق حكومت برسد ، عده كثيرى خان و توشمال و سرپرست و مباشر و كدخدا و اشخاص متفرقه ديگر از اين عمل منتفع مىشدند بنابراين اگر ماليات فلان بخش و ده هزار تومان بوده ، مؤديان ماليات ناچار بوده‌اند ده برابر اين مبلغ را بپردازند . براى روشن شدن وضع ماليات لرستان اينك موضوع اجاره دادن ماليات را كه در حكومت نظام السلطنه منتهى به انقلاب لرستان و اسارت وى گرديد ، تشريح مىكنيم :

--> ( 1 ) . محل تحويل ماليات را بنابه مصلحت وقت در تهران معين و قبلا به والى اعلام مىداشته‌اند .